احمد مجد الاسلام كرمانى

188

سفرنامه كلات ( فارسى )

از افغانستان در خدمت دولت ايران مستخدم شده و مأمور تذكره قائتات بوده و همين كه تذكره از وزارت امور خارجه انتزاع و باداره مسيونوز « 1 » وزير گمرك و صندوق و پست مفوض شده بلژيكيها اين بيچاره را گرفتار نموده و هستى او را غارت كرده‌اند و بعد از آنكه هرچه داشته از او گرفته‌اند بخراسان آورده در محبس انداخته‌اند ، بارى تمام اينها اميدواريشان اين بود كه ما وسيله استخلاص آنها را فراهم خواهيم كرد ، بعلاوه بودن ما در محبس اسباب مشغوليت آنها شده بود چرا كه متصل به آنها دلدارى ميداديم و چون نايب فرصت نداد با آحاد آنها وداع كنيم و هم مهلت نداد آقا فرج اللّه برگردد و لباسها را كه براى شستن برده است پس بياورد ناچار مختصر وداعى با رفقاى زندان كرده آنها را به كرم خداوندگار اميدوار نموده از محبس بيرون آمديم ، از زندان كه بيرون آمديم دالانى مسقف است كه يكطرف آن به طرف ديوانخانه و باغ ايالتى ميرود و طرف ديگر ميدانگاهى است وسيع و بباروى شهر منتهى مىشود ، از اينطرف ما را آوردند در آنجا جمعيتى سواره و پياده انتظار ما را داشتند اما پياده‌ها ، سركار خان‌باشى بود با يساول و قراول و فراشها و بعضى ديگر از عمله حكومتى كه ما آنها را نمىشناختيم اما سوارها ، پنج نفر سوار شاهسون « 2 » غرق اسلحه تفنگها و رندل بدوش و قطارهاى فشنگ در اطراف

--> ( 1 ) امين الدوله در صدارت خود وزارت گمرك را به محسن خان پسر خويش سپرد ولى در عين حال بصدد برآمد كه گمرك را به صورت يك وزارتخانه دولتى درآورد و درآمد گمرك را مستقيما عايد دولت نمايد زيرا آن زمان گمرك ايران به حكام يا متنفذان محلى اجاره داده ميشد و سود عمده نصيب مستأجر مىگرديد ، امين الدوله براى اداره گمرك تصميم باستخدام چند نفر مستشار گرفت چون دولت بلژيك در سياست ايران دولتى بىنظر و در جلب درآمد گمركى هم در اروپا نمونه بود تصميم بر اين شد كه چند نفر مستشار گمركى از بلژيك استخدام گردد ؛ اين مأموريت به عهده سعد - الدوله گذاشته شد او در بروكسل قرار استخدام « نوز » و يارانش را با وزارت خارجه بلژيك منعقد كرد . « صفحه 339 كتاب رهبران مشروطه » ( 2 ) نام عده‌اى از قبايل ترك ساكن ايران است كه اكنون بايد آنها را ترك ناميد معنى -